Công nghệ chế biến cà phê : Bước qua sơ chế
( 3:23 24/02/2011 )
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đổ vốn xây dựng nhà máy chế biến càphê và hiện nay, tổng công suất chế biến đã vượt sản lượng càphê hàng năm. Vậy, thực chất công nghiệp chế biến càphê Việt Nam đang ở trình độ nào? Những công nghệ này liệu có góp phần nâng cao chất lượng, giá trị càphê xuất khẩu?
Ông Đỗ Hà Nam, chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc công ty cổ phần xuất nhập khẩu Intimex Hochiminh, đơn vị có hai nhà máy chế biến càphê ở Bình Dương, công suất 90.000 tấn/năm bình luận rằng: “Nói công nghệ chế biến càphê cho sang, chứ thật ra các thiết bị sử dụng trong nhà máy ở Việt Nam mới chỉ dừng lại ở công đoạn sơ chế như bóc tách vỏ, làm sạch và phân loại ra sản phẩm càphê xô theo tiêu chuẩn xuất khẩu”.
Chỉ là... sơ chế
“Công nghệ chế biến chỉ là công cụ giúp sản phẩm càphê đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, còn muốn tạo ra giá trị thặng dư thì phải đầu tư nhà máy chế biến ra dạng càphê bột hay hoà tan. Những loại nhà máy kiểu này ở Việt Nam chưa có nhiều, sản lượng chế biến cũng ít chứ chưa nhiều như các nước”, ông Nam nhìn nhận.
Theo tính toán, vốn đầu tư nhà máy sơ chế càphê công suất cỡ như của Intimex hết khoảng 30 – 40 tỉ đồng, gồm cả giá trị đất, nhà xưởng, thiết bị máy móc. Tất nhiên, khi sản phẩm càphê nhân được sơ chế trên “dây chuyền thiết bị đồng bộ, bài bản” như lời ông Đỗ Hà Nam, sẽ nâng cao phẩm cấp. Từ đó, giá bán tăng thêm khoảng 50 USD/tấn. “Chúng tôi dự kiến thu hồi vốn trong ba năm cho hai nhà máy nói trên, và đang xúc tiến đầu tư thêm hai nhà máy nữa ở Dăk Lăk, Gia Lai”, ông Nam thông tin.
Trước đây, những doanh nghiệp như Intimex hay hệ thống các doanh nghiệp thuộc tổng công ty Vinacafé Việt Nam chỉ đơn thuần làm thương mại. Họ mua lại càphê nhân từ đại lý, doanh nghiệp tư nhân để xuất khẩu. Nhà xưởng, dây chuyền sơ chế của đại lý, doanh nghiệp tư nhân hiện đại không kém gì của một số doanh nghiệp bây giờ. Và hiện nay, họ vẫn đang cung ứng tới 80% lượng càphê xuất khẩu. Theo ông Lương Văn Tự, chủ tịch Vicofa, do đòi hỏi khắt khe của thị trường, sản phẩm càphê phải đạt tiêu chuẩn chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm nên bắt buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý chất lượng. Do đó, việc doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy là cần thiết.
“Giá trị sản phẩm càphê tạo ra qua công đoạn chế biến đạt khoảng 10%, vẫn còn quá thấp so với số tiền đầu tư mà doanh nghiệp bỏ ra, nhưng chúng ta phải từng bước hoàn thiện để nâng chất lượng càphê”, ông Tự nói thêm.
Khó tiếp cận sản phẩm cuối cùng
Vài năm trở lại đây, Việt Nam xuất khẩu trung bình khoảng 1 triệu tấn càphê, thu về 1,7 – 2 tỉ USD. Sản phẩm càphê xuất khẩu hầu hết dưới dạng nhân thô chứ không phải sản phẩm cuối cùng bán đến người tiêu dùng.
Thật ra, một số doanh nghiệp nội địa như công ty càphê Biên Hoà, Trung Nguyên hay các tập đoàn nước ngoài như Nestlé và Olam cũng đã đầu tư nhà máy chế biến ra càphê hoà tan, rang xay. Theo Vicofa, công suất nhà máy của những doanh nghiệp này hiện vào khoảng 80.000 tấn/năm và các thiết bị máy móc phải nhập khẩu chứ trong nước chưa sản xuất được.
Dù đã sản xuất ra sản phẩm cuối cùng, nhưng theo ông Lương Văn Tự, sản lượng mới đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa, chứ “chưa đóng góp được bao nhiêu vào kim ngạch xuất khẩu càphê hàng năm”.
Theo các chuyên gia trong ngành, sự phân công lao động trong chuỗi giá trị kinh doanh càphê, từ sản xuất, chế biến cho đến phân phối, tiêu thụ đã hình thành trên thế giới hàng trăm năm nay. Việt Nam, tuy là nước xuất khẩu đứng hàng hai thế giới, nhưng cũng chỉ mới tham gia thị trường này hơn mười năm. Chính vì vậy, phân khúc sản phẩm càphê rang xay hay hoà tan do những tập đoàn kinh doanh lớn trên thế giới nắm giữ. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam không chỉ yếu thế vốn, mà ngay cả kinh nghiệm chế biến, hệ thống phân phối không có nên rất khó tiếp cận thị trường. Tất nhiên, về lâu dài, theo ông Nguyễn Hà Nam, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải nghĩ đến việc tiếp cận thị trường càphê chế biến, vì chỉ có như vậy mới hy vọng nâng cao giá trị càphê xuất khẩu.
Ông Đỗ Hà Nam, chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc công ty cổ phần xuất nhập khẩu Intimex Hochiminh, đơn vị có hai nhà máy chế biến càphê ở Bình Dương, công suất 90.000 tấn/năm bình luận rằng: “Nói công nghệ chế biến càphê cho sang, chứ thật ra các thiết bị sử dụng trong nhà máy ở Việt Nam mới chỉ dừng lại ở công đoạn sơ chế như bóc tách vỏ, làm sạch và phân loại ra sản phẩm càphê xô theo tiêu chuẩn xuất khẩu”.
Chỉ là... sơ chế
“Công nghệ chế biến chỉ là công cụ giúp sản phẩm càphê đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, còn muốn tạo ra giá trị thặng dư thì phải đầu tư nhà máy chế biến ra dạng càphê bột hay hoà tan. Những loại nhà máy kiểu này ở Việt Nam chưa có nhiều, sản lượng chế biến cũng ít chứ chưa nhiều như các nước”, ông Nam nhìn nhận.
Theo tính toán, vốn đầu tư nhà máy sơ chế càphê công suất cỡ như của Intimex hết khoảng 30 – 40 tỉ đồng, gồm cả giá trị đất, nhà xưởng, thiết bị máy móc. Tất nhiên, khi sản phẩm càphê nhân được sơ chế trên “dây chuyền thiết bị đồng bộ, bài bản” như lời ông Đỗ Hà Nam, sẽ nâng cao phẩm cấp. Từ đó, giá bán tăng thêm khoảng 50 USD/tấn. “Chúng tôi dự kiến thu hồi vốn trong ba năm cho hai nhà máy nói trên, và đang xúc tiến đầu tư thêm hai nhà máy nữa ở Dăk Lăk, Gia Lai”, ông Nam thông tin.
Trước đây, những doanh nghiệp như Intimex hay hệ thống các doanh nghiệp thuộc tổng công ty Vinacafé Việt Nam chỉ đơn thuần làm thương mại. Họ mua lại càphê nhân từ đại lý, doanh nghiệp tư nhân để xuất khẩu. Nhà xưởng, dây chuyền sơ chế của đại lý, doanh nghiệp tư nhân hiện đại không kém gì của một số doanh nghiệp bây giờ. Và hiện nay, họ vẫn đang cung ứng tới 80% lượng càphê xuất khẩu. Theo ông Lương Văn Tự, chủ tịch Vicofa, do đòi hỏi khắt khe của thị trường, sản phẩm càphê phải đạt tiêu chuẩn chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm nên bắt buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý chất lượng. Do đó, việc doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy là cần thiết.
“Giá trị sản phẩm càphê tạo ra qua công đoạn chế biến đạt khoảng 10%, vẫn còn quá thấp so với số tiền đầu tư mà doanh nghiệp bỏ ra, nhưng chúng ta phải từng bước hoàn thiện để nâng chất lượng càphê”, ông Tự nói thêm.
Khó tiếp cận sản phẩm cuối cùng
Vài năm trở lại đây, Việt Nam xuất khẩu trung bình khoảng 1 triệu tấn càphê, thu về 1,7 – 2 tỉ USD. Sản phẩm càphê xuất khẩu hầu hết dưới dạng nhân thô chứ không phải sản phẩm cuối cùng bán đến người tiêu dùng.
Thật ra, một số doanh nghiệp nội địa như công ty càphê Biên Hoà, Trung Nguyên hay các tập đoàn nước ngoài như Nestlé và Olam cũng đã đầu tư nhà máy chế biến ra càphê hoà tan, rang xay. Theo Vicofa, công suất nhà máy của những doanh nghiệp này hiện vào khoảng 80.000 tấn/năm và các thiết bị máy móc phải nhập khẩu chứ trong nước chưa sản xuất được.
Dù đã sản xuất ra sản phẩm cuối cùng, nhưng theo ông Lương Văn Tự, sản lượng mới đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa, chứ “chưa đóng góp được bao nhiêu vào kim ngạch xuất khẩu càphê hàng năm”.
Theo các chuyên gia trong ngành, sự phân công lao động trong chuỗi giá trị kinh doanh càphê, từ sản xuất, chế biến cho đến phân phối, tiêu thụ đã hình thành trên thế giới hàng trăm năm nay. Việt Nam, tuy là nước xuất khẩu đứng hàng hai thế giới, nhưng cũng chỉ mới tham gia thị trường này hơn mười năm. Chính vì vậy, phân khúc sản phẩm càphê rang xay hay hoà tan do những tập đoàn kinh doanh lớn trên thế giới nắm giữ. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam không chỉ yếu thế vốn, mà ngay cả kinh nghiệm chế biến, hệ thống phân phối không có nên rất khó tiếp cận thị trường. Tất nhiên, về lâu dài, theo ông Nguyễn Hà Nam, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải nghĩ đến việc tiếp cận thị trường càphê chế biến, vì chỉ có như vậy mới hy vọng nâng cao giá trị càphê xuất khẩu.
Các tin khác
- Thu hoạch, chế biến và bảo quản cà phê 3:39 14/11/2011
- Cà phê... hái dối 3:20 14/11/2011
- RANG CÀ PHÊ LÀ CẢ MỘT NGHỆ THUẬT 8:34 05/08/2011
- Tìm hiểu tận gốc cà phê "chồn" 8:48 11/07/2011
- Đua nhau làm giàu từ... phân chồn 8:40 11/07/2011
- 7 cách pha cà phê tuyệt diệu 1:35 16/06/2011
- Cà phê hấp, một cách làm tăng giá trị hạt cà phê 3:10 24/05/2011
- Chế biến cà phê 3:23 24/02/2011
- Thu hái, chế biến và bảo quản cà phê 3:23 24/02/2011
